Nieuwerbrug
Nieuws
Agenda
Toeristeninformatie
Museum Nieuwerbrug
Wie, wat, waar?
Foto's en film
Links
Tentoonstelling
'Nieuwerbrug 1940-1945'
Van 5 mei tot 1 augustus 2015
in het Wierickehuis.
Verzet in Nieuwerbrug
Boot
Boot
Dubbelaar
Cees Koning - groepscommandant

F. Koning - groepscommandant
Burger van Ommeren
Van Pijlen - commandant
Keesmaat
Piet van der Linden
Rijnveldt
Van Spronsen
Dirk Versloot - commandant
Herman van Wijk
Deze lijst is niet compleet

Bevrijders rijden over de Straatweg (nu Weijland). 7 mei 1945
collectie: Gijs Boer

Bevrijding Nieuwerbrug

Bevrijding Nieuwerbrug

Bevrijding Nieuwerbrug

Bevrijding Nieuwerbrug

Bevrijding Nieuwerbrug

Bevrijding Nieuwerbrug

Bevrijding Nieuwerbrug

Bevrijding Nieuwerbrug

Bevrijding Nieuwerbrug
Bevrijders rijden over de Straatweg (nu Weijland). 7 mei 1945
collectie: Gijs Boer


watermerk
De Tweede Wereldoorlog

Mobilisatie

Tijdens de oorlogsdreiging werden er in heel Nederland soldaten gemobiliseerd. In Nieuwerbrug werden ook soldaten ondergebracht bij verschillende boerderijen.
Maar toen de Nieuwerbrugger Marius van den Berg ontwaakte uit zijn huwelijksnacht, was het land in oorlog.
Bij houthandel Van Duijn werden toen de houtbewerkingsmachines onder de bedrijfshal in de grond verstopt.
.
Mobilisatie Tweede Wereldoorlog
Nederlandse soldaten met de kinderen van de school. collectie: Gijs Boer
Duitsers in ons dorp
Duitse soldaten trokken in het schoolgebouw. De lessen werden daarom gegeven in de consistorie van de Brugkerk en De Ster.
Ook in boerderijen en huizen werden soldaten met hun paarden ingekwartierd. Dit waren voor een groot deel Oostenrijkers, die waren opgeroepen. Geen fanatieke fascisten. Deze jonge soldaten waren voor sommige Nieuwerbrugse meisjes te spannend om niet te kussen.
Een soldaat schilderde een grote tank op de houten schuur van Bosman, op de hoek van de Straatweg (nu Weijland) en Brugstraat (nu Bruggemeestersstraat). In de maalderij van Koning bracht hij de wapenschilden van de hier gelegerde cavalerie-eenheden aan.  Deze zijn tijdens een brand door het bluswater vervaagd en rond 2014 door de huurder weggewit.
.
Duitse soldaten Tweede Wereldoorlog
Pier Kool met twee Duitse soldaten die bij hem waren ingekwartierd.
collectie: Arie van den Berg Mzn

Fort Wierickerschans
Aan het begin van de tweede wereldoorlog werd Fort Wierickerschans nog genegeerd. Later vestigde het 'Zeugambt der Deutsche Marine' zich op het Fort, die het gebruikte als wapenarsenaal. In die periode werd de binnengracht verder gedempt.
De Duitse marine gebruikte op zee kleine muziekinstrumenten. Zo is er op het fort een kleine accordeon achtergebleven. Een vlag met hakenkruis, die op het fort gewapperd heeft, is na jaren weer terug in Nieuwerbrug.
.
Accordeon Fort Wierickerschans - Tweede Wereldoorlog
Accordeon van Duitse marine op Fort Wierickerschans
collectie: Gijs Boer
Verzet
Zoals in heel Nederland, hadden zich in Nieuwerbrug mensen aangesloten bij de NSB.
Anderen verzetten zich tegen onze bezetters. Vanaf de Knodsenburg werd kaas gesmokkeld over de Rijn en bij verschillende Nieuwerbrugse huishoudens waren onderduikers ondergebracht.
Nadat een Joods gezin zich bij Cees Koning meldde om onder te duiken, kwam hij in contact met de ondergrondse. Hij werd groepscommandant in gemeente Barwoutswaarder, codenaam  Purmerend. Nieuwerbrug bestond toen immers nog uit Barwoutswaarder, Waarder, Rietveld en Bodegraven.
Als groepscommandant had Koning contact met dr. Schrijver in Woerden en Karssen in Bodegraven.
Op de zolder van het brandspuithuis werd verzetsblad Kroniek gestencild, pal naast de school waar de Duitsers zaten. Het kleine raampje in de nok, gaf een goed zicht op de naderende vijand. Het apparaat is later nog gebruikt door Brouwer Druk en ging toen naar Afrika.
Tegen het einde van de oorlog kwam Koning samen met vader en zoon Boot en Van Ommeren in een vuurgevecht met SS-ers bij de Blokhuisbrug in Rietveld (nu Woerden).
Een andere SS-er heeft hem een keer laten lopen, omdat hij hem zo moedig vond.
Koning had geen problemen met NSB-ers die verder niemand verraden, of “fout” waren. Zo kwam er een Nieuwerbrugse NSB-er gewoon bij hen over de vloer.
De vrouw van Cees, Maria, was wapeninstructrice bij de ondergrondse. Zij ging nooit mee op acties.
Op een dag belde een aantal Duitsers aan. Ze heeft toen de geweren waar ze mee bezig was in de wieg gestopt en haar dochtertje er opgelegd. De soldaten vonden het een leuk kindje.
Na de oorlog heeft ze met haar man de wapens uit elkaar gehaald en in delen in de Woerdense singel gegooid.
Veel later moest een loodgieter onder hun vloer werken. Ze kwamen er toen achter dat ze nog een aantal geweren en handgranaten waren vergeten.
.
pistool uit het verzet - Tweede Wereldoorlog
Pistool van verzetscommandant Cees Koning.
collectie: particulier

kopstukken uit het verzet - tweede wereldoorlog
Kopstukken van Nieuwerbrugs verzet voor de school in Nieuwerbrug.
Tweede van links: Dokter Schrijver, commandant van Woerden.
collectie: Gijs Boer
Tewerkstelling
Verschillende Nieuwerbruggers gingen werken in Duitsland. Sommige gedwongen, anderen vrijwillig.
Eén van hen stikte in een kelder, tijdens een bombardement. Een ander raakte zijn benen kwijt tijdens het werken. Hij werd hiervoor keurig uitbetaald als oorlogsslachtoffer en kreeg een aangepaste auto. In ons dorp bekend als de ‘gogomobiel’.
.
tewerkstelling Tweede Wereldoorlog
Floris Oskam werkt in de landbouw.
collectie: Gijs Boer
Oorlogsgeweld
Om de bevoorrading van de Duitsers tegen te gaan, werden de ‘nieuwe weg’ A12, de Rijn en het treinspoor door de geallieerden en het verzet aangevallen. Tijdens een beschieting vanuit de lucht is een boerenknecht in zijn bil geraakt.
Om sabotage te voorkomen werd er wacht gelopen langs het spoor en zaten er Duitsers in het huisje bij de spoorbrug.
Tegen het einde van de oorlog was het verboden om tussen 16.00 en 9.00 uur het spoor over te gaan.
.
Beschieting vrachtschepen
Op zaterdagmiddag 9 september 1944 lagen de twee vrachtschepen van de Groningse broers Van der Molen afgemeerd in de Rijn, ter hoogte van de huidige ingang van de 's Gravenhof.
Om twee uur vlogen Engelse bommenwerpers richting Duitsland, vergezeld door jagers. Deze jagers hebben de schepen misschien aangezien voor Wehrmacht-bevoorrading en het vuur geopend.
Hierbij werden vader en zoon gedood en moeder zwaar verwond.
De families verbleven hierna
tot de bevrijding in Nieuwerbrug.
.
familie Van der Molen - Tweede Wereldoorlog
Familie Van der Molen.
collectie: Gijs Boer
Bombardement spoorbrug
Op 8 februari 1945 zijn de twee wachthuisjes bij de spoorbrug getroffen tijdens een gebombardeerd. Hierbij is een Duitse Oostfrontmilitair omgekomen. Hij had zelf al twee zoons verloren aan het Oostfront. Dus ook bij de Duitsers was er veel leed.
Tot de 50er jaren, stonden hier houten noodwoningen. Deze zijn toen vervangen, maar al snel weer gesloopt.
De fundering is onlangs bij de aanleg van de nieuwe volkstuinen tevoorschijn gekomen.
.

wachthuisjes spoorbrug Dubbele Wiericke
Wachthuisjes bij Wierickerspoorbrug.
collectie: Spoorwegmuseum
Voedselhulp
Aan het einde van de oorlog werd het voedsel in ons land steeds schaarser. Ook in een plattelandsdorp als Nieuwerbrug.
Een aantal Nieuwerbruggers wilden in maart 1945 hier verbetering in brengen. “Het voedsel Comité is geboren uit de nood der tijden en heeft uitsluitend ten doel de ergste nood te lenigen van de inwoners der Brandschouwerij Nieuwerbrug en de rest van de gemeenten Rietveld en Barwoutswaarder.”
Begin april kwamen er al tuinen voor gezinnen die geen grond hadden en werden er al pootaardappelen verkocht. Er werden koeien geslacht en het vlees verkocht, net als melk. Niet veel later kwam er turf voor de bakkers en kapucijners om te zaaien.
In augustus 1945 stopten ze met hun activiteiten.
.
voedselhulp Tweede Werledoorlog
Poster voedsel-comité
collectie: RHC Rijnstreek en Lopikerwaard
Bevrijding
Na 6 mei 1945 hebben er in Woerden voor een korte tijd plaatselijke NSB-ers en collaborateurs vastgezeten.
Cees Koning  ging naar Den Haag, om een snelle oplossing te vragen voor alle “foute” streekgenoten die opgepakt waren. Dit waren deels NSB-ers die alleen een verkeerde politieke keuze hadden gemaakt.
Over de Straatweg (nu De Bree en het Weijland) passeerden op 7 mei onze bevrijders. De bewoners van ons dorp hingen de vlag uit en zwaaiden met veel dankbaarheid naar ze.
Op het schoolplein nodigde het Nieuwerbrugse oranjecomité kopstukken van het regionale verzet uit. Ook dokter Schrijver uit Woerden was hierbij aanwezig.
Een geschiedenis die haar ooggetuigen bijna heeft verloren.
Bevrijding Nieuwerbrug
Bevrijders rijden over de Straatweg (nu Weijland) langs de Brugstraat (nu Bruggemeestersstraat). 7 mei 1945
collectie: Gijs Boer
Heeft u meer verhalen, foto's of voorwerpen uit Nieuwerbrug in de Tweede Wereldoorlog? Laat het ons dan weten via info@nieuwerbrug.net. Samen vertellen we het verhaal van Nieuwerbrug. Laatst bijgewerkt: 04-06-2015
Voet Nieuwerbrug